Yetişkin Dikkat Eksikliği Testi (ASRS): DEHB'im Var mı?

Yetişkin dikkat eksikliği testi, dikkat, düzen ve hareketlilikle ilgili güçlüklerinizin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ile uyumlu olup olmadığını gösteren bir tarama aracıdır. Bu sayfadaki test, Dünya Sağlık Örgütü ile Harvard Tıp Fakültesi'nden Kessler ve arkadaşlarının geliştirdiği ASRS v1.1 ölçeğinin tarama bölümüne dayanır.

Ölçeğin 18 maddesi arasından DEHB'yi en iyi öngören 6 soru (Bölüm A), tarama amacıyla tek başına kullanılır. Ölçeğin Türkçe uyarlaması Doğan ve arkadaşlarınca yapılmıştır.

Test altı sorudan oluşur ve yaklaşık bir dakika sürer. Her soruda, son altı ay içinde ilgili durumu ne sıklıkla yaşadığınızı “Hiçbir zaman”dan “Çok sık”a kadar beş seçenekten biriyle yanıtlarsınız.

Yanıt verirken yalnızca iş ya da okulu değil, evdeki düzeninizi ve sosyal hayatınızı da düşünün. Sonucunuz son sorudan hemen sonra görüntülenir.

ASRS'de puanlar toplanmaz; her sorunun kendi eşiği vardır. İlk üç soruda “Bazen” ve üzeri, son üç soruda “Sık sık” ve üzeri yanıtlar eşik üstü sayılır. Altı sorudan dördü veya daha fazlası eşik üstündeyse sonuç yetişkin DEHB ile uyumlu kabul edilir ve kapsamlı bir değerlendirme önerilir.

Herkes zaman zaman dağınık ya da unutkan olabilir. DEHB'de ise bu güçlükler çocukluktan beri süregelir, farklı ortamlarda tekrar eder ve kişinin potansiyelini kullanmasını engeller:

Çocuklukta daha çok hareketlilikle kendini gösteren DEHB, yetişkinlikte iç huzursuzluk, dağınıklık ve ertelemeye dönüşür. Birçok kişi yıllarca kendini “tembel” ya da “dikkatsiz” olarak etiketler. Özellikle kadınlarda ve dikkat eksikliğinin ön planda olduğu tipte belirtiler daha sessiz seyrettiği için tanı çoğu zaman iş ve ev sorumluluklarının arttığı yetişkinlik döneminde gündeme gelir.

DEHB'nin temelinde irade eksikliği değil, beynin dikkat ve planlama sistemlerinin farklı çalışması vardır. Bu nedenle “daha çok çabalamak” yerine sistemler kurmak işe yarar:

DEHB tanısı; belirtilerin 12 yaşından önce başlamış olması, birden fazla ortamda görülmesi ve işlevselliği bozması gibi ölçütlere dayanır ve psikiyatri hekimi tarafından konur. Klinik psikolog, ayrıntılı değerlendirme ve psikoterapi sürecinde yanınızda olur; dikkat güçlüğüne kaygı, depresyon veya uyku sorunları gibi başka etkenlerin eşlik edip etmediğini birlikte ele alırsınız.